Osteološki nalazi iz ranog željeznog doba sa gradine Vis: faunalni ostaci i koštane alatke

Sažetak

Vis kod Modrana jedan je od najznačajnijih višeslojnih praistorijskih lokaliteta u sjevernoj Bosni. Između 1957-1959.g. Zdravko Marić vršio je arheološka istraživanja i na površini od 120m² otkrio bogate slojeve naselja iz perioda najranije faze željeznog doba. Pored najbrojnih keramičkih nalaza, istraživanja u podgrađu gradine otkrila su i bogate slojeve sa osteološkim nalazima. Ova istraživanja prije više od pola vijeka stvorila su osnovu za posmatranje Visa kao jednog od najznačajnih višeslojnih  lokaliteta. Tokom arheoloških iskopavanja na Visu, vršeno je selektivno, ručno sakupljanje životinjskih kostiju, zbog čega se faunalni uzorak uglavnom sastoji od većih, dobro očuvanih ili cijelih kostiju. U pitanju je uzorak male veličine, koji se sastoji od samo 81 primerka. U uzorku su identikovani ostaci šest vrsta životinja (Tab. 1). Ostaci domaće svinje (Sus domesticus), jelena (Cervus elaphus) i domaćeg govečeta (Bos taurus) su najbrojniji, i čine oko 84% ukupnog broja identikovanih primjeraka. Ostaci ovce (Ovis aries), koze (Capra hircus) i divlje svinje (Sus scrofa) zastupljeni su u malom broju. Koštani su artefakti malobrojni, ali uključuju nekoliko interesantnih tipova, koji bi se mogli smatrati karakterističnim za ovaj lokalitet, moguće i širu oblast u ovom periodu. Otkriveno je nekoliko alatki od ulni govečeta, korištenih vjerovatno kao noževi na mekim, organskim materijalima. Jedan cijeli i jedan nedovršeni disk/cilindar od roga predstavljaju ukrase ili dio odeće/opreme, a naročito se izdvaja nalaz pločice od roga za dvije perforacije, moguće korišten kao dio zaštitne opreme strelaca. Konačno, otpaci od rogova svjedoče o postojanju radionice/ radioničkog mjesta na praistorijskom naselju na Visu i o značaju ove sirovine u starijem željeznom dobu.